Terugblik OJA-dag 2019: Alles wat je niet met mij doet, doe je tegen mij!

Verbinding tussen de overheid en de rest van de samenleving. Dat was het centrale thema van de Overijsselse Jonge Ambtenaren dag 2019. In workshops werd op verschillende manieren over dit thema gepraat en nagedacht. Ook nam Ferenc van Damme de jonge ambtenaren mee in zijn visie over hoe je je als overheid op zou moeten stellen. De dag werd lachend afgesloten met de Comedy Cowboys.

Heb je na bij de OJA-dag te zijn geweest of na het lezen van dit verslag ideeën? Heb je hierdoor misschien iets op je werk totaal anders aangepakt? Ken je een heel mooi voorbeeld dat aansluit bij het thema? Of heb je iets anders belangrijks te melden? Stuur dan een mailtje naar oja@overijssel.nl. Vanuit het OJA-bestuur werven we graag ambassadeurs met mooie inspirerende verhalen. Met een blog, vlog of andere uiting maak je ons hartstikke blij! Wij delen dit binnen het netwerk. Samen helpen we elkaar vooruit 🙂

‘‘Alles wat je niet met mij doet, doe je tegen mij’’
Deze quote uit het verhaal van key-note spreker Ferenc van Damme, is eigenlijk de kern van zijn verhaal. ‘‘Een veranderende wereld vraagt om een veranderende democratie. Overheden moeten daarin samenwerken met de samenleving. Handvatten die hij daarvoor aanreikt zijn de participatieladder en bewonersstijlen van Motivaction: ‘‘Als overheid moet je je bewust zijn wat je wilt vragen van inwoners of andere partijen waarmee je samen wilt werken. Waar sta je op de participatieladder en welke rol voor het bestuur en de ambtelijke organisatie past daar bij? En houd je daar vervolgens ook aan!’’

‘‘Met de bewonersstijlen van motivaction krijg je een inzicht in welke soorten inwoners er in je gemeente wonen. Denk niet alleen in leeftijdscategorieën, inwoners zijn veel diverser dan dat. Ze worden graag op verschillende manieren benaderd, maar vinden ook andere dingen interessant. Denk goed na wie je eigenlijk wilt bereiken en waarom. Kies vervolgens een manier van benaderen die bij je doelgroep past. Anders kun je van tevoren al wel zeggen dat het mis gaat, want alles wat je niet met mij doet, doe je tegen mij.’’

Door zijn manier van praten, de rake woorden die hij kiest, heeft Ferenc de lachers op zijn hand, maar slaat hij ook de spijker op zijn kop. Waarschijnlijk voelde iedereen zich aan het eind van zijn verhaal aangesproken. Precies de bedoeling!

Smart cities: wat moet je ermee?
Ben jij je bewust van de super snelle ontwikkelingen op technologisch gebied en wat voor invloed dat heeft op de overheid? Bert Groot gaf een workshop over Smart Cities. ‘‘Als je niet instapt, loop je voordat je het weet mijlenver achter’’. Dat was de boodschap. ‘‘Sensoring en drones zijn hier een voorbeeld van. Omdat mensen en fysieke steden zich van nature lineair ontwikkelen kan het botsen op het moment dat de technologie zich exponentieel ontwikkelt en die ontwikkeling inhaalt.’’ 

Samenleven door samen doen
Hoe kun je als overheid samenwerken met bewoners? Hoe kun je een straat in actie krijgen? Marijn Roze van Buurteigen vertelde over zijn ervaringen hierin. De kern: geef bewoners verantwoordelijkheid. Maak ze mede-eigenaar. ‘‘Voor de overheid lijkt het in eerste instantie vanzelfsprekend om het beleid en de kaders te bepalen. Dat lijkt duidelijk en veilig. Maar het kan juist ook heel waardevol zijn om als overheid meer verantwoordelijkheid aan de samenleving te geven. Door bewoners te betrekken en samen met hen te werken naar een gemeenschappelijk doel, ontstaat er synergie en enthousiasme. Bewoners voelen zich meer verbonden met hun leefomgeving en zijn bereid zich hiervoor in te zetten.’’ Kortom: samen doen leidt tot fijner samenleven!

Samenwerken, hoe doe je dat effectief?
Wat is er nodig op effectief samen te werken op de werkvloer? Gerti Breevink vertelde in haar workshop over de stappen die je volgens haar moet nemen om effectief samen te werken. Een interessant verhaal ter inspiratie om er zelf mee aan de slag te gaan. Deze workshop viel nog extra op, omdat de deelnemers met z’n allen letterlijk een lat hoog moesten houden. Dat leverde ook nog mooie beelden op.

Ben jij je bewust van je ambtenarentaal?
‘‘Wees je heel bewust van de taal die spreekt en de woorden die je kiest. Je associeert bepaalde woorden met situaties en verhalen, terwijl een ander dat op zijn of haar beurt ook doet, misschien wel in een totaal andere context.’’ Dit was de boodschap die Tom Morsink in zijn workshop overbracht. ‘‘Denk bijvoorbeeld aan het woord ‘stukje’. Dit kan van alles betekenen: iets geks doen op een bruiloft, deel van een geheel, stuk taart, klein iets ergens van of een stuk cabaret of toneel. Een misverstand zit in een klein hoekje!’’

Wat kunnen we leren van een jeugdagent?
Jeugdagent Kevin Dijkstra vertelde wat een jeugdagent anders doet dan een ‘normale agent’. ‘‘Voor jeugdagenten is het belangrijk om op een laagdrempelige manier benaderbaar te zijn. Wij moeten niet pas ons gezicht laten zien als een situatie al uit de hand gelopen is. De politie wil graag preventief werken en op tijd mogelijke problemen signaleren.’’ De jeugdagenten doen dit door veel hun gezicht onder de jeugd te laten zien, intensief samen te werken met het jeugd- en jongerenwerk, scholen, jeugdconsulenten van de gemeente en deel te nemen aan de sociale kern teams en pilots voor zorg adviesteams. Een manier van denken die je op verschillende plekken in een gemeentelijke organisatie ook goed toe kunt passen.

Regionale Samenwerking

Regionale samenwerking is lang niet altijd makkelijk en er zijn ook nogal wat samenwerkingsverbanden. Marcel Boogers nam de deelnemers van zijn workshop mee door deze wereld van regionale samenwerking: ‘‘Een gemeente werkt bijvoorbeeld wel met vijftien tot twintig andere gemeenten samen en heeft het tien tot vijftien regionale samenwerkingsverbanden! Door samen te werken kun je meer bereiken, maar het risico is dat het stroperig wordt, waardoor het lastig is om tot gezamenlijk gedragen besluiten te komen. Dan loopt de samenwerkingsstructuur de samenwerking voorbij.”  

Samenwerken in een bouwteam met inwoners, raadsleden en ambtenaren!

Zeggenschap over het gemeentelijk geld dat in jouw dorp wordt besteed. Dat is wat een groep inwoners in Heeten (gemeente Raalte) inspireerde om een burgerbegroting voor hun dorp te willen maken. Jonge Ambtenaar Sharon Neulen is hier vanuit de gemeente Raalte bij betrokken. Is dat dan niet hetzelfde als een dorpsbudget of initiatievengeld? ‘‘Nee’’, vertelt Sharon, ‘‘want Heeten Begroot gaat een stap verder: er wordt niet alleen nagedacht over waar geld naartoe moet. Als je graag wilt dat ergens geld naartoe gaat, moet er namelijk ergens anders bezuinigd worden.’’

‘‘Het bijzondere is dat dit de eerste keer is dat een initiatief voor een burgerbegroting vanuit inwoners zelf komt. In andere gemeenten met een burgerbegroting kwam het initiatief vanuit de gemeente. De initiatiefnemers van Heeten Begroot hebben wat missiewerk moeten verrichten om ervoor te zorgen dat de ambtelijke organisatie en gemeenteraad mee wil denken en doen in dit traject. Één ding is zeker, het opzetten van een burgerbegroting doe je samen. Dat kun je echt niet alleen als inwoners, raad, college of ambtelijke organisatie!’’

‘‘Daarom is er nu een bouwteam in het leven geroepen om samen te bedenken hoe de burgerbegroting er voor Heeten uit kan komen te zien. In dit bouwteam zitten vier inwoners, twee raadsleden en twee ambtenaren (waaronder ik 😊). Samen zijn we al op pad geweest in een busje om inspiratie op te doen bij andere gemeenten, we overleggen samen in Heeten of in het gemeentehuis onder het genot van een patatje, hebben samen een groepsapp en staan samen op de markt.’’

‘‘Deze vorm van samenwerken zie je niet vaak, maar voor mij voelt het heel erg natuurlijk en heel logisch. We weten elkaar heel makkelijk te vinden en zo hoort het volgens mij te zijn. Dit is een super mooi voorbeeld van niet alleen verbinden, maar ook structureel met elkaar samenwerken! Denk jij ook dat dit de manier van samenwerken is die voor jouw project of opgave geldt? Ga er dan voor, want mangs buj te bange!’’

Sharon Neulen, jonge ambtenaar bij gemeente Raalte.

Ben jij je bewust van de grenzen van je open mind?

Een tijdje geleden was ik bij de verkiezing van de jonge ambtenaar van het jaar van de provincie Overijssel. De bijeenkomst begon met een vragenrondje waar je je hand omhoog moest houden tot je niet meer in de leeftijdscategorie paste. Ik was de jongste en voelde me daar eigenlijk een beetje opgelaten over. Ik heb er over gepraat en over nagedacht en ben erachter waarom.

Dit heeft alles met de kracht van categoriseren en generaliseren te maken. Tijdens mijn opleiding tot cultureel antropoloog leerde ik: Categorieën helpen je de wereld beter te begrijpen. Sterker nog, wij mensen hebben het nodig om de wereld te begrijpen. Maar tegelijkertijd maakt categoriseren de wereld simpeler dan het eigenlijk is. Een categorie zegt dus lang niet alles en je moet je er niet blind op staren.

Leeftijd is zo’n categorie. Iemands leeftijd brengt natuurlijk bepaalde gedeelde kwaliteiten of eigenschappen met zich mee. Door de tijdsgeest, technologiseringsgraad of bijvoorbeeld de relatief beperkte ervaring op de arbeidsmarkt. Tegelijkertijd is er binnen zo’n leeftijdscategorie nog zoveel verscheidenheid, dat het maar zo kan zijn dat iemand van 25 jaar en iemand van 60 jaar meer op elkaar lijken dan twee personen van 25 jaar.

Categoriseren kom je op veel meer plekken in deze organisatie tegen. Denk aan de Insights profielen en talententesten, maar ook simpelweg aan afdelingen en functies. Nu is het dus niet zo dat ik me schaam voor mijn leeftijd of het vervelend vind dat ik de jongste aanwezige bij de jonge ambtenaren verkiezing was. Hopelijk maken mijn gedachtespinsels je wat bewuster van de kracht van categorieën, hoe vaak je zelf categoriseert en wat je daar vervolgens uit concludeert. Wees je bewust van de grenzen van je brein!

Lieke Kiekebosch, jonge ambtenaar bij de provincie Overijssel.